منابع ایرانی و غربی به رویترز گفتند ایران مذاکراتی را با شرکت‌های ژاپن برای ازسرگیری صادرات نفت خود به این کشور آغاز کرده است؛ مذاکراتی که در چارچوب معافیت موقت تحریمی آمریکا انجام می‌شود، اما خریداران ژاپنی خواهان تمدید این معافیت و دریافت تضمین درباره امنیت تردد نفتکش‌ها هستند.

این معافیت که بخشی از مذاکرات صلح ۶۰ روزه میان تهران و واشنگتن محسوب می‌شود، در ۲۲ ژوئن صادر شد و در ۲۱ اوت منقضی می‌شود.

به گفته ۲ منبع ایرانی، ۳ شرکت ژاپنی در حال بررسی خرید احتمالی نفت خام ایران هستند که در صورت انجام، نخستین واردات نفت ژاپن از ایران از سال ۲۰۱۹ خواهد بود.

یک منبع غربی آگاه از موضوع نیز گفت مقامات ایران و ژاپن گفت‌وگوهای اولیه درباره احتمال ازسرگیری صادرات نفت را آغاز کرده‌اند.

یکی از مقامات وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن که مسئول نظارت بر زیرساخت‌های تأمین سوخت است، اعلام کرد از چنین مذاکراتی اطلاعی ندارد. وزارت امور خارجه ژاپن و وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی ندادند.

ژاپن، کره جنوبی، هند و کشورهای اروپایی پس از آنکه دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق هسته‌ای ایران خارج شد و آمریکا تحریم‌ها را تشدید کرد، خرید نفت از ایران را متوقف کردند. در سال‌های اخیر، چین اصلی‌ترین خریدار نفت ایران بوده است.

نگرانی از امنیت تنگه هرمز

یک مقام دیگر وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن پیش‌تر به رویترز گفته بود هرگونه خرید نفت از ایران تصمیمی تجاری از سوی شرکت‌های خصوصی خواهد بود، اما با توجه به زمان حمل محموله‌ها و قراردادهای موجود، مشخص نیست چنین معاملاتی عملی شود. وی تأکید کرد امنیت مسیر حرکت نفتکش‌ها نیز باید تضمین شود.

یک مقام ارشد ایرانی نیز گفت با توجه به مدت‌زمان حمل نفت از ایران به ژاپن، هر توافقی مستلزم آن است که آمریکا معافیت تحریمی فعلی را تمدید کند.

به گفته وی، محموله‌ها از پایانه نفتی جزیره خارک بارگیری شده و با نفتکش‌های تحت بهره‌برداری شرکت‌های ژاپنی حمل خواهند شد.

یک مقام ارشد وزارت نفت ایران نیز به رویترز گفت شرکت ملی نفت ایران با مشتریان سنتی خود از جمله ژاپن تماس گرفته و به آن‌ها اطلاع داده است که در صورت دستیابی به توافق صلح و لغو تحریم‌ها، مایل است صادرات نفت به این کشورها از سر گرفته شود.

وزارت نفت ایران به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداد.

منابع آگاه تأکید کردند که امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان با ابهام روبه‌رو است و هنوز مشخص نیست پس از نهایی شدن یک توافق پایدار میان تهران و واشنگتن، شرایط عبور کشتی‌ها چگونه خواهد بود.

هفته گذشته یک کشتی کانتینربر در تنگه هرمز هدف حمله نیروهای نظامی ایران قرار گرفت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اعلام کرده است همه شناورها برای عبور از این آبراه باید از این نهاد مجوز دریافت کنند.

همچنین، سازمان بین‌المللی دریانوردی سازمان ملل برآورد کرده است حدود ۸۰ مین شناور در بخش مرکزی تنگه هرمز وجود دارد.

یک مقام ارشد در یکی از پالایشگاه‌های بزرگ ژاپن نیز گفت بزرگ‌ترین مانع برای خرید نفت ایران، تأمین پوشش بیمه‌ای نفتکش‌ها خواهد بود.

به گفته معامله‌گران و تحلیلگران، معافیت موقت فعلی آمریکا به‌تنهایی احتمالاً پالایشگاه‌های بزرگ آسیایی را به خرید نفت ایران ترغیب نخواهد کرد و در نتیجه، پالایشگاه‌های مستقل چین همچنان اصلی‌ترین خریداران نفت ایران باقی خواهند ماند.